Polecane: Regały paletowe

Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnym Handlu - CEFTA

CEFTA powstała na podstawie Deklaracji Krakowskiej (6 października 1991 r.). 21 grudnia 1992 roku w Krakowie podpisano dokument dotyczący powstania Środkowoeuropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu, który wszedł w życie z dniem 1 marca 1993 roku (dokument ten nie wymagał ratyfikacji, dlatego tak szybko wszedł w życie), był to dokument trójstronny z czterema podpisami (Czeska i Słowacka Republika Federacyjna). Dokument ten „uległ dalszemu uściśleniu po rocznych doświadczeniach współpracy gospodarczej w tak zwaną deklarację praską z 4 lutego 1994 roku. W wyniku zawartych w niej ustaleń przewidywano trzystopniową redukcję stawek celnych do 2001 roku, kiedy to całkowicie zwolnione od ceł winny zostać produkty przemysłowe.”

„Struktura instytucjonalna CEFTA jest mało rozbudowana. W umowie powołano Wspólny Komitet złożony z przedstawicieli w randze ministrów odpowiedzialnych za współpracę gospodarczą z zagranicą. Komitet otrzymał prawo do kontroli przebiegu wykonania Umowy, a państwa członkowskie możliwość prowadzenia konsultacji na jego forum. W 1996 roku Słowacja zaproponowała utworzenie sekretariatu z szerszymi kompetencjami, ale nie spotkało się to z aprobatą pozostałych członków.”

W ramach CEFTA miała obowiązywać ekwiwalentność wspólnych kontaktów gospodarczych i zasada symetrii, bilateralność umów (na każdy towar musiała zostać podpisana osobna umowa między dwoma państwami). Miała również obowiązywać zasada „stan still” (zakaz nakładania, podwyższania czy zmieniania ceł).

„Celem CEFTA jest popieranie współpracy gospodarczej pomiędzy stronami umowy, stymulowanie ich rozwoju gospodarczego, zapewnienie uczciwych warunków konkurencji we wzajemnym handlu i przyczynianie się do rozwoju handlu światowego. Aby osiągnąć te cele, strony postanowiły utworzyć strefę wolnego handlu najpóźniej do 1 stycznia 2001 roku.”

Program stworzenia strefy wolnego handlu obejmował towary przemysłowe, które podzielono na trzy grupy:
- grupa A: towary zwolnione z ceł z dniem 1 marca 1993 roku.
- grupa B: towary, na które cła obniżano do zera w trzech rocznych ratach w okresie od 1 stycznia 1995 roku do 1 stycznia 1997 roku.
- grupa C: towary, na które cła obniżano do zera w siedmiu rocznych ratach w okresie od 1 stycznia 1995 roku do 1 stycznia 2001 roku.

W 1994 roku nastąpiło ożywienie stosunków gospodarczych w ramach CEFTA w późniejszych latach nastąpiła kolejna poprawa wzajemnych relacji handlowych.

„We wrześniu 1995 roku, na szczycie w Brnie podpisano deklarację przyspieszającą te procesy. Zaplanowano dalszą liberalizację handlu artykułami przemysłowymi i rolno – spożywczymi, ułatwienie negocjacji dotyczących certyfikatów i ich wzajemnego uznawania, rozpoczęcie rozmów na temat wolnego ruchu kapitału i siły roboczej wśród państw układu. Oznaczało to, iż od 1996 roku cła na część towarów przemysłowych spadły już o połowę, a w roku następnym nakładane będą już tylko na kilkadziesiąt towarów, wskazanych przez poszczególne kraje jako dla nich wyjątkowe. W efekcie tego od 1997 roku około 97% wymiany towarów przemysłowych dokonywać się będzie w obrocie bezcłowym.”

Mimo deklaracji składanych w połowie lat dziewięćdziesiątych XX wieku współpracy gospodarczej nie rozszerzono na inne obszary, takie jak przepływ kapitału i osób, handel usługami. W 1994 roku w Poznaniu na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych zdecydowano o nowelizacji porozumienia, wprowadzając możliwość przystąpienia do CEFTA innych krajów.

Kandydaci musieli spełniać trzy warunki:
1. Muszą być członkiem Światowej Organizacji Handlu
2. Muszą zawrzeć ze Wspólnotami Europejskimi umowy stowarzyszeniowe
3. Muszą być sygnatariuszami porozumienia ogólnego w sprawie taryf i ceł (GATT)

W Brnie 1994 roku zapadła decyzja o przyjęciu Słowenii, ponieważ tylko ten kraj spełniał trzy wyżej wymienione warunki. Z prawa do przystąpienia skorzystały również Rumunia – 1 lipca 1997 i Bułgaria – 1 stycznia 1999 roku. Zainteresowanie uczestnictwem oficjalnie oświadczyły też inne państwa, takie jak: Litwa, Chorwacja, Łotwa, Estonia i Macedonia, Ukraina, Egipt, Izrael, które jednak zmieniły zdanie i oprócz Chorwacji, nie przystąpiły do negocjacji członkowskich. We wrześniu 1996 roku obradujący premierzy CEFTA otrzymali także list od premiera Rosji Wiktora Czernomyrdina z deklaracją ścisłej współpracy.

Po 1 maja 2004 r. stronami Umowy CEFTA są jedynie Bułgaria, Rumunia i Chorwacja, ponieważ inne państwa należące wcześniej do CEFTA wstępując do Unii Europejskiej rozwiązały umowę z tą organizacją.