Podział poręczeń bankowych cz. 1

Poręczenie cywilne to najprostsza i najtańsza forma zabezpieczenia należności pieniężnych. Istnieje jednak szereg różnic pomiędzy poręczeniem cywilnym a poręczeniem wekslowym, które powodują, że zabezpieczenie spłaty kredytu za pomocą awalu sięga dalej niż poręczenia według prawa cywilnego:
1. poręczenie według prawa cywilnego istnieje, gdy kredyt za spłatę którego udzielono poręczenia został przyznany na podstawie ważnej umowy; awal jest ważny, chociażby zobowiązanie wekslowe kredytobiorcy było z jakiejkolwiek przyczyny nieważne
2. awalista nie może zwolnić się od odpowiedzialności za zapłatę weksla, nawet jeśli poręczył za osobę nie posiadającą zdolności wekslowej. Poręczyciel cywilny zaś może odmówić spełnienia świadczenia, gdy poręczył za osobę nie posiadającą zdolności do czynności prawnych, aw chwili udzielenia poręczenia nie wiedział o tym i nie mógł się z łatwością dowiedzieć
3. awalista jest zawsze odpowiedzialny jak dłużnik solidarny, poręczyciel cywilny zaś odpowiada jak współdłużnik solidarny, jedynie w braku odmiennego zastrzeżenia
4. poręczenie cywilne za kredyt przyszły jest możliwe tylko do wysokości z góry oznaczonej, poręczenie wekslowe z kolei udzielone za spłatę nawet przyszłego kredytu nie wymaga określenia górnej kwoty, do której ponosi odpowiedzialność awalista
5. przy poręczeniu za kredyt przyszły poręczyciel cywilny może odwołać je bez zgody banku w każdym czasie przed udzieleniem kredytu; awalista nie może nigdy odwołać już udzielonego poręczenia
6. poręczyciel cywilny może podnosić wobec banku wszystkie zarzuty jakie przysługują kredytobiorcy. Poręczyciel wekslowy zaś, przeciwko któremu bank dochodzi praw z weksla, w przypadkunie spłacenia kredytu przez kredytobiorcę nie może wobec banku zasłaniać zarzutami opartymi na swych osobistych stosunkach z wystawcą weksla – kredytobiorcą,
7. w kodeksie cywilnym uregulowana jest korzystniej możliwość dochodzenia roszczeń regresowych przez poręczyciela, który spłacił kredyt niż ma miejsce to w prawie wekslowym
8.w przypadku, gdy kredytobiorca opóźnia się ze spłatą kredytu, bank musizawiadomić poręczyciela, nie ma takiego obowiązku wobec awalisty
9. o dokonanej przez siebie spłacie kredytu poręczyciel powinien powiadomić kredytobiorcę, nie ma takiego obowiązku awalista

Biorąc pod uwagę powyższe różnice, w systemie prawnym można wyróżnić następujące poręczenia:

1) poręczenie za dług istniejący lub przyszły

Kodekscywilny dopuszcza udzielenie poręczeń zarówno za długi już istniejące, jak i przyszłe. Dług istniejący ma miejsce w sytuacji, gdy nie nadszedł jeszcze termin spełnienia świadczenia, a także kiedy w chwili udzieleniaporęczenia wysokość długu głównego jest sporna i zostanie dopiero ustalona w przyszłości. Długiem przyszłym z kolei, jest zobowiązanie główne, które w chwili udzielenia poręczenia jeszcze nie istnieje, ale ma powstać w przyszłości.

Dopiero na podstawie przyszłych zdarzeńbędzie można określić, czy zobowiązanie główne powstało. Z długiem przyszłym mamy również do czynienia w sytuacji, gdy poręczyciel z góry wyraził zgodę na to, że czynność prawna dokonana między wierzycielem a dłużnikiem głównym może zwiększyć rozmiar jego zobowiązania. Należy wówczas przyjąć konstrukcję poręczenia za dług przyszły w umówionym zakresie. Rola poręczenia za dług przyszły wciąż rośnie w obrocie. Służyono coraz częściej zabezpieczeniu wierzytelności wynikających z wszelkiego rodzaju umów kredytowych. Jednakże poręczenie to łączy się z dużym ryzykiem, ponieważ wysokość długu głównego w chwili zawarcia umowynie jest jeszcze znana.

Dlatego ustawodawca polski chroni poręczyciela uzależniając ważność poręczenia od oznaczenia z góry wysokości, do jakiej będzie on odpowiadał (art. 878 § 1 k.c.). Wskazaniezakresu tej odpowiedzialności musi nastąpić w chwili składania przez poręczyciela oświadczenia o przyjęciu poręczenia za dług przyszły.

Tylkowówczas będzie zrealizowany cel ochrony tego przepisu. Oświadczenie poręczyciela musi być złożone najpóźniej do momentu powstania zobowiązania długu głównego. Wysokość do jakiej poręczyciel poręcza za dług przyszły musi być oznaczona w sposób nie budzący wątpliwości, jaki zakres odpowiedzialności przejmuje poręczyciel. Zgodnie z art. 358 § 2 k. c., wysokość świadczenia może zostać ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości np. ustalenie, iż wysokość zobowiązania poręczyciela jest równa określonej w umowie ilości dolarów USA, według kursu z dnia spełnienia przez niego świadczenia czyli poręczyciel może zastrzec, że ogranicza swa odpowiedzialność do równowartości 100 USD w złotych.

Poręczenie za dług przyszły jak i istniejący może być bezterminowe lub terminowe. Terminowe jest wówczas, gdy poręczyciel przyjął odpowiedzialność na wypadek, gdyby dłużnik główny nie wykonał zobowiązania w ciągu oznaczonego terminu. W przeciwnym razie poręczenie jest bezterminowe. Jeżeli umowa poręczenia za dług przyszły ma charakterterminowy, jej odwołanie jest niedopuszczalne. Poręczyciel nie będzie odpowiadał za niewykonanie zobowiązania przez dłużnika, jeżeli dług przyszły powstał po terminie określonym w poręczeniu. Poręczenie natomiast wygaśnie wraz z upływem oznaczonego terminu, choćby ważnie powstałe zobowiązanie główne istniało nadal.

Zgodnie z art. 878 §2 k. c., bezterminowe poręczenie za dług przyszły może być w każdym czasie odwołane przed powstaniem tego długu. Poręczyciel nie powinien zbyt długo pozostawać w niepewności, czy i w jakiej wysokości powstanie dług główny. Dotyczy to zwłaszcza zobowiązań o charakterze ciągłym (np. wynikających z umowy o kredyt bankowy). Biorąc więc pod uwagę funkcję ochronną tego przepisu, należy uznać, że ma on charakter normy bezwzględnie obowiązującej.  Strony nie mogą przewidzieć z góry w bezterminowej umowie poręczeni, że poręczyciel nie jest uprawniony do jej odwołania przed powstaniem długu przyszłego. Mogą jednak przed jego powstaniem przekształcić poręczenie bezterminowe na terminowe.

2) poręczenie za dług warunkowy

Kodekscywilny nie określa wprost, że dopuszczalne jest poręczenie za dług warunkowy. Jednakże brak zakazu udzielania poręczeń za takie zobowiązania powoduje, że dopuszczalna jest możliwość udzielenia poręczeń za tego rodzaju dług. Zobowiązanie poręczyciela wówczas staje się skuteczne w momencie ziszczenia się warunku. W przypadku gwarancji będzie to dokonanie przez bank zapłaty w związku z udzieloną przez siebie gwarancją. W takim momencie powstaje obowiązek zleceniodawcy do zwrotu bankowi tego, co bank zapłacił oraz powstaje zobowiązanie poręczyciela, gdy dłużnik za którego poręczył nie zwróci długu bankowi. Ze względu na fakt, iż poręczenie za dług warunkowy jest również poręczeniem za zobowiązanie przyszłe, mają do niego zastosowanie wszystkie wymogi kodeksu cywilnego dotyczące długu przyszłego. Dla ważności poręczenia niezbędne jest przede wszystkim określenie kwoty, dowysokości której ponosi odpowiedzialność poręczyciel. W interesie zaś banku leży, aby w treści oświadczenia poręczyciela określony został termin trwania jego odpowiedzialności.