Polecane: https://pawel-kozlowski.pl/

Integracja Środkowoeuropejska

Przemiany polityczne, jakie dokonały się po 1989 roku w Europie Środkowej i Wschodniej, miały przełomowe znaczenie dla kształtowania stosunków międzynarodowych w tej części Europy.

Jesień Ludów doprowadziła do upadku komunizmu, czego zewnętrznym wyrazem stało się rozwiązanie Układu Warszawskiego (Praga, 1 lipca 1991 roku) oraz Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (Moskwa, 28 czerwca 1991 roku). Można by powiedzieć, iż RWPG została „rozsadzona od środka”, głównym inicjatorem takiego stanu rzeczy był minister finansów Leszek Balcerowicz, który we wrześniu 1989 roku wraz z nowo wybranym rządem zaczął opracowywać plan stabilizacji gospodarki, wprowadzając między innymi rozporządzenie o przejściu Polski na rozliczenia dewizowe, doprowadziło to do gwałtownego załamania się wymiany handlowej pomiędzy ZSRR a krajami Europy Zachodniej, ponieważ żadne z państw członkowskich RWPG nie było w stanie przeprowadzać transakcji, rozliczeń w dolarach. „RWPG przestała istnieć w 1989 (formalnie rozwiązana w 1991) wraz z rozpadem ZSRR i wejściem krajów członkowskich na drogę transformacji gospodarek planowych w rynkowe.”

Byłe państwa satelickie ZSRR w celu ostatecznego wyjścia spod ciągłej kontroli rosyjskiej, zagwarantowania nieodwracalności transformacji ustrojowej i gospodarczej oraz bezpieczeństwa narodowego podjęły dwa kierunki działań w polityce zagranicznej. Na pierwszym planie znalazło się dążenie do członkostwa w strukturach państw Zachodnich, takich jak Wspólnoty Europejskie, NATO, GATT (następnie WTO), OECD. Drugi kierunek to tworzenie podstaw ściślejszej współpracy w regionie, co wynikało z wielu przesłanek, państwa te stanęły przed koniecznością rozwiązania podobnych problemów ekonomicznych, politycznych i społecznych. Współpraca była także zdeterminowana koniecznością zwalczania wspólnych wszystkim tym krajom zagrożeń takich jak przemyt, nielegalna imigracja przestępczość zorganizowana, zanieczyszczenia środowiska.

„Poszukiwano takich zasad współpracy, które by eliminowały dominację jednych państw nad innymi i sprzeczności interesów, a jednocześnie umożliwiały zachowanie tożsamości narodowej każdego z partnerów.” Było to zadanie bardzo trudne do osiągnięcia, ponieważ kraje te są zróżnicowane pod względem wielkości, struktury społecznej, jest to obszar niejednolity gospodarczo, różniący się potencjałem ludnościowym jak i militarnym o różnych interesach i aspiracjach. „Stąd dominującym zjawiskiem w latach dziewięćdziesiątych stała się raczej rywalizacja niż współpraca.” Czynnikiem, który sprawił, że państwa Środkowoeuropejskie postanowiły jednak zawiązać ściślejszą współpracę było dążenie do członkostwa w strukturach Zachodu. „Współpracy sprzyjała konieczność spełnienia tych samych kryteriów uczestnictwa w strukturach zachodnich, przede wszystkim we Wspólnotach Europejskich. Występując razem, państwa Europy Środkowej mogły bardziej przekonująco uzasadnić swoje stanowiska w sprawie ułatwień dostępu do jednolitego rynku, potrzeb pomocy finansowej i technicznej, środków protekcji stosowanych wobec nich przez Wspólnoty.”

Inicjatywa Środkowoeuropejska

Inicjatywa Środkowoeuropejska to forma współpracy regionalnej państw Europy Środkowo-Wschodniej i Południowej. W chwili obecnej skupia 16 państw: Albanię, Austrię, Ukrainę , Bośnię-Hercegowinę, Bułgarię, Chorwację, Włochy , Macedonię, Mołdowę, Polskę, Białoruś , Słowację, Słowenię, Rumunię, Węgry i Czechy.

Została powołana 12 listopada 1989 roku w Budapeszcie jako Inicjatywa Czterostronna Austrii, Węgier, Włoch i Jugosławii, grupę tę nazwano Quadragonale, następnie po przystąpieniu Czechosłowacji w maju 1990 roku Pentagonale, a od lipca 1991 roku, po wstąpieniu Polski – Heksagonale. Pod obecną nazwą działa od lipca 1992 roku, decyzja ta została przyjęta na spotkaniu przywódców dziewięciu państw w Wiedniu. W lipcu 1992 roku do ISE dołączyła Słowenia, Chorwacja, Macedonia, Bośnia i Hercegowina. „W 1994 r. utworzono Radę Stowarzyszeniową Inicjatywy Środkowoeuropejskiej, obejmującej Albanię, Białoruś, Bułgarię, Rumunię i Ukrainę, co doprowadziło do uzyskania przez te państwa statusu pełnoprawnych członków ISE w maju 1996 r. i rozwiązania Rady Stowarzyszeniowej. W listopadzie tego samego roku do ugrupowania przyjęto Mołdawię. Siedemnastym członkiem ISE została Federalna Republika Jugosławii (obecnie Serbia i Czarnogóra) w 2000 roku.”

Inicjatywa Środkowoeuropejska miała wypełnić lukę powstającą po rozpadzie bloku wschodniego, zapobiec ewentualnej hegemonii Niemiec w Europie Środkowej oraz umożliwić nowo powstającym demokracjom środkowoeuropejskim zbliżenie się do świata zachodniego jak i szybkie włączenie się do europejskich struktur integracyjnych. Jest strukturą otwartą, co jest z jednej strony plusem, ponieważ umożliwia wciągnięcie do współpracy dużą i niejednolitą grupę krajów, lecz posiada również swoje wady wynikające „z politycznych różnic spowodowanych niejednakowym zaawansowaniem demokracji i rynku w poszczególnych państwach oraz spowodowanych różną siłą ich związków ze Wspólnotami.”

Ma służyć jako forum konsultacyjne współpracy regionalnej, koordynując współdziałanie w zakresie, transportu, kultury, nauki, telekomunikacji, ochrony środowiska, średnich i małych przedsiębiorstw.

Będąc płaszczyzną kooperacji regionalnej, Inicjatywa koncentruje się na:
- współpracy ekonomicznej i technicznej tzw. wymiar gospodarczy ISE -- " CEI economic dimension" (np. coroczne Forum Ekonomiczne ISE, grupa robocza ISE ds. małych i średnich przedsiębiorstw)
- rozwijaniu infrastruktury transportowej, energetycznej, telekomunikacyjnej i rolniczej
- umacnianiu instytucji demokratycznych, przestrzeganiu praw człowieka i mniejszości narodowych, kwestiach humanitarnych, zwalczaniu zorganizowanej przestępczości (praca w grupach roboczych, współpraca z innymi organizacjami międzynarodowymi)
- ochronie środowiska
- problemach nauki i techniki, mediów, kultury i edukacji, współpracy młodzieżowej i turystyki
- konsultacjach politycznych w kwestiach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania
- współpracy transgranicznej i międzyregionalnej

1 sierpnia 1990 roku w Wenecji na spotkaniu Szefów Rządów zostały sprecyzowane cele gospodarcze, polityczne i społeczne, jakie postawiono przed ISE, (Dokument Polityczny Pentagonalne).
 
W październiku 1995 roku w Warszawie został przyjęty Regulamin ISE, w którym sprecyzowano zasady podejmowania decyzji w ramach ISE, wprowadzono również zasady wykluczania i zawieszania członkostwa. Kolejne zmiany w regulaminie i uproszczenia wprowadzone zostały w dniu 25listopada2000 roku w Budapeszcie, a dokładnie uproszczono procedurę tworzenia i likwidowania grup roboczych.

W dniach 28-29 listopada 1997 roku w Sarajewie podpisana została Deklaracja Sarajewska, której główne postanowienia koncentrowały się na trzech priorytetach: „1) umacnianiu kooperacji między krajami członkowskimi, 2) wzmacnianiu ich udziału w integracji europejskiej, 3) wspieraniu i przyspieszeniu procesu transformacji gospodarczej w państwach członkowskich (ze szczególnym akcentem na pomoc krajom najbardziej tego potrzebującym).”

Na spotkaniu w Mediolanie w dniu 22czerwca 2001 roku podjęto formalną decyzję o utworzeniu w ramach ISE Funduszu Współpracy ISE, środki z tego funduszu przeznaczane są na realizację projektów i programów ISE. Fundusz formalnie funkcjonuje od 1 stycznia 2002 r. a jego całkowita wartość wynosi 300 tys. Euro. Polska opłaca składkę w wysokości 24 tys. Euro (8% budżetu).

Od 1991 roku istnieją grupy robocze, które zajmują się realizacją konkretnych projektów. Obecnie istnieje 17 grup (w nawiasach przewodniczący grup):
- Rolnictwo (Polska)  
- Obrona cywilna / Ochrona przed katastrofami (Włochy)
- Zwalczanie zorganizowanej przestępczości (Włochy i Słowacja)
- Kultura i edukacja (Słowacja i FR Jugosławii)
- Energia (Ukraina)
- Środowisko naturalne (Austria)
- podgrupa ds. środowiska i transportu (Austria i Węgry)
- Rozwój zasobów ludzkich i szkolenia (Czechy)
- Informacji i Mediów (Serbia i Czarnogóra oraz Rumunia)
- Migracja (Węgry i Białoruś)
- Mniejszości (narodowe) (Węgry i Rumunia)
- Odbudowy i rozwoju (Chorwacja i Bośnia-Hercegowina
- Nauka i technika (Włochy; Polska przewodniczy Sekcji C) (grupa podzielona na trzy sekcje)
- Małe i średnie przedsiębiorstwa (Słowenia, Chorwacja)
- Turystyka (Chorwacja)
- Transport (Włochy)
- ds. Młodzieży (Macedonia)
- ds. Współpracy Transgranicznej i Międzyregionalnej (Polska i Węgry)
- grupa ekspercka ISE ds. wymiaru ludzkiego (Austria)

Struktura organizacyjna ISE jest prosta. Od 1992 roku rozwija się w ramach ISE współpraca parlamentarna, która ma charakter doradczy. Głównymi organami ISE są coroczne spotkania Szefów Rządów oraz spotkania ministrów spraw zagranicznych i spotkania Komitetu Krajowych Koordynatorów. Od 1996 r. regularnie spotykają się Dyrektorzy Polityczni MSZ. Bieżącą działalnością ISE kieruje Sekretariat Wykonawczy, mający swoją siedzibę w Trieście.

W Budapeszcie w dniu 25 listopada 2000 r. została przedstawiona inicjatywa Premiera RP Jerzego Buzka dotycząca zorganizowania Forum Młodzieży. Dzięki tej inicjatywie podjęto decyzję o stworzeniu Forum Młodzieży, które miałoby odbywać się równolegle ze Szczytem ISE i Forum Ekonomicznym.
„ W 2001 r. odbyło się pierwsze Forum Młodzieży (pod hasłem "Budowanie wspólnej przyszłości: działania kulturalne, możliwości zatrudnienia i nowe społeczeństwo") zorganizowane przy okazji Szczytu ISE w listopadzie 2001 r. w Trieście. W Forum udział wzięło ok.100 osób (z Polski było 5 młodych osób w wieku 18-19 lat).

Przewodnictwo ISE trwa rok kalendarzowy. W 2001 r. przewodniczyły Włochy zaś w 2002 r. funkcję tą objęła Macedonia. Przewodniczący ISE jest wspomagany przez tzw. Trójkę - w 2002 r. były to Włochy, Macedonia i Polska. Polska pozostanie w składzie Trojki do końca 2004r. W 2003 r. Polska przewodniczy ISE.”

Polecane: wino Primitivo

Polecane: lekcje angielskiego