Charakterystyka i definicja MSP

Od początku lat siedemdziesiątych ubiegłego wieku zwiększała się rola małych i średnich przedsiębiorstw w gospodarce światowej. Był to okres, w którym nowe wyzwania wiązały się z takimi zjawiskami, jak: ogromny wzrost liczby konkurentów oraz nowy mechanizm konkurencji bazujący, na głęboko zmienionych, przestrzennych, czasowych i społecznych relacjach w obrębie firm.

Małe i średnie przedsiębiorstwa stanowią podstawę wszystkich współczesnych gospodarek europejskich. To głównie dzięki małym i średnim przedsiębiorcom gospodarka zawdzięcza swój wzrost. W Polsce w roku 2009 zarejestrowanych było 3 601 572 małych i średnich przedsiębiorstw, co stanowiło 99,5% wszystkich zarejestrowanych firm. Zapewniały one około 67% miejsc pracy oraz tworzyły około 48,6% PKB. Ich wpływ na gospodarkę, w tym w szczególności na rynek pracy, zmuszał władze publiczne do stałego rozwijania i doskonalenia infrastruktury oraz warunków ich działania.

W Polsce transformacja ustrojowa stworzyła warunki, sprzyjające szybkiemu rozwojowi sektora MSP. W bardzo krótkim czasie musiał nastąpić proces głębokich przemian i dostosowań do zmieniających się bardzo dynamicznie warunków gospodarczych kraju. Po wielkich przegrupowaniach materialnych oraz w zatrudnieniu, małe i średnie firmy stały się szansą dla tych, którzy tracą pracę, korzystają z wysokich odpraw lub łączą posiadane kapitały razem z innymi jednostkami, znajdującymi się w takiej samej sytuacji.

Aktualnie małe i średnie przedsiębiorstwa pełnią ważną rolę w gospodarce, wpływając na tak istotne kwestie jak: wzrost gospodarczy, konkurencyjność, zmiany struktury gospodarczej i wielkość bezrobocia. Sektor MSP charakteryzuje się wysoką dynamiką wzrostu, która szczególnie wyraźnie się rysowała w pierwszym dziesięcioleciu po transformacji. W każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej w zależności od wielu czynników, takich jak przeciętna wysokość zatrudnienia, ilość mieszkańców, system prawny itd. różnie definiuje się małe i średnie przedsiębiorstwa. Wobec tej różnorodności kryteriów używanych do definiowania MSP oraz wielości istniejących definicji w zależności od państwa, gdzie się sprawdzają, a także definicji przyjmowanych przez Europejski Bank Inwestycyjny (EIB), Europejski Fundusz Inwestycyjny (EIF) postanowiono sformułować jednolite dla wszystkich Państw Członkowskich definicje małych i średnich przedsiębiorstw.

Dnia 3 kwietnia 1996 r. Komisja Europejska wydała zalecenie w sprawie definicji małych i średnich przedsiębiorstw (96/280/EC). W myśl artykułu pierwszego (§ l) załącznika do tej rekomendacji za małe lub średnie przedsiębiorstwo uważa się takie, które jednocześnie spełnia trzy poniższe warunki:
• zatrudnia mniej niż 250 pracowników
• ma roczne obroty nie przekraczające 40 mln euro lub ogólny bilans roczny nie przekraczający 27 mln euro
• spełnia kryterium niezależności

Paragraf drugi tego samego artykułu stanowi, że w przypadku konieczności rozróżnienia między małym i średnim przedsiębiorstwem za małe przedsiębiorstwo uważa się takie, które jednocześnie spełnia trzy warunki:
• zatrudnia mniej niż 50 pracowników,
• ma roczne obroty nie przekraczające 7 mln euro lub ogólny bilans roczny nie przekraczający 5 mln euro ,
• spełnia kryterium niezależności.

Zgodnie z paragrafem trzecim wspomnianego artykułu o niezależności małego (odpowiednio - średniego) przedsiębiorstwa można mówić, jeśli przedsiębiorstwo inne niż małe (odpowiednio - małe bądź średnie) nie jest właścicielem 25 lub więcej procent kapitału przedsiębiorstwa albo nie posiada w nim 25 lub więcej procent, jeśli chodzi o prawo głosu.

Tak sformułowana granica może być przekroczona w dwóch sytuacjach:
• gdy posiadaczem przedsiębiorstwa jest:
- publiczna spółka inwestycyjna (public investment corporation)
- spółka kapitału podwyższonego ryzyka (venture capital company)
- bądź inwestor instytucjonalny (institutional investor) pod warunkiem, że nie wykonują one władzy ani indywidualnie, ani wspólnie
• gdy własność kapitału przedsiębiorstwa jest w takim stopniu rozproszona, że może ono zasadnie deklarować, iż żadne pojedyncze ani grupa przedsiębiorstw nie będących małymi bądź średnimi przedsiębiorstwami nie posiadają 25% lub więcej jego kapitału

Według prawa polskiego o zakwalifikowaniu przedsiębiorstwa do grupy mikro, małych, średnich decydują następujące czynniki:
• liczba osób zatrudnionych
• roczny obrót
• całkowity bilans roczny

Mikroprzedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 10 pracowników, którego roczny obrót oraz/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 2 milionów euro.
Małe przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 50 pracowników, którego roczny obrót oraz/lub całkowity bilans roczny nie przekracza 10 milionów euro.
Średnie przedsiębiorstwo to przedsiębiorstwo zatrudniające mniej niż 250 pracowników, którego roczny obrót nie przekracza 50 milionów euro lub całkowity bilans roczny nie przekracza 43 milionów euro.